De Amerikaanse belastingbetaler moet mogelijk tientallen miljarden, volgens een analist van de Commerzbank zelfs $ 450 mrd, ophoesten om de schade op de hypotheekmarkt op te vangen.

Dat komt doordat de twee banken die het leeuwendeel van de Amerikaanse hypotheken overnemen, Fannie Mae en Freddie Mac, een portefeuille hadden opgebouwd in de wetenschap dat de staat altijd bijspringt in geval van nood. Raar land, die VS. Zoiets zouden wij nooit doen — of toch wel?

Nederland kent weliswaar geen halve staatsbank die hypotheken opkoopt. Maar er is wel een halve staatsorganisatie die garanties geeft op hypothecaire leningen: de Stichting Waarborgfonds Eigen Woningen, bij de huizenkoper beter bekend als Nationale Hypotheekgarantie (NHG).

Wie een huis koopt en daarbij een hypotheek neemt van maximaal € 265.000 kan zo’n garantie aanvragen. Als de koper zijn lening niet meer kan afbetalen, en het huis blijkt bij verkoop minder waard te zijn dan de schuld, dan betaalt NHG aan de bank het verschil terug. Banken lopen dus nauwelijks risico op de NHG-klanten, die dan ook minder rente hoeven te betalen. Daar was het bij de oprichting van NHG ook allemaal om te doen: het eigen huis in het bereik van de gewone man brengen. Dezelfde gedachte dus als bij de oprichting van Fannie Mae en Freddie Mac.

 

Momenteel garandeert NHG voor € 95 mrd aan hypotheken. Om schades op te vangen, is er een oorlogskas van € 460 mln. Tot nu toe is dat meer dan toereikend. De jaarlijkse schade is erg laag; dit jaar verwacht NHG ruim € 20 mln te moeten uitkeren.

Anders wordt het bij een zware economische crisis, wanneer de werkloosheid fors oploopt, huizenprijzen kelderen en grote groepen hun hypotheek niet meer kunnen betalen. Bedenk daarbij dat NHG door haar opzet — voor dure leningen is geen NHG mogelijk — vooral door starters op de woningmarkt wordt gebruikt. Zij vormen het grootste risico.

Stel dat een kwart van de NHG-klanten niet meer aan de verplichtingen kan voldoen, en dat de huizenprijs met een derde zakt. Dan is de oorlogskas snel leeg. Het ministerie van Vrom (50%) en alle Nederlandse gemeenten (samen 50%) hebben zich verplicht om in zo’n geval bij te springen met renteloze leningen. Dat kost de belastingbetaler in dit voorbeeld € 8 mrd. Omdat een deel van de NHGportefeuille oude leningen betreft, die al deels zijn afgelost, is het eerder de helft.

Veel geld, maar omgerekend naar het bruto binnenlands product gaat het om 0,7%, terwijl de $ 450 mrd in de VS neerkomt op 3,3% van het bbp.